Kuş, Merdiven, Anahtar: Kendi Rüya Alfabeni Kurmak

Üç tabirnameyi aynı kelimeye aç; üç hüküm alırsın — kuş haberdir, kuş candır, kuş hasımdır. Acemiler bunu bütün sanatın keyfî olduğuna delil sayar. Ustalar ise sanatın ilk dersi sayar; her ciddi soy bunu birbirinden bağımsız öğretmiştir: sözlük hiçbir zaman son söz olsun diye yazılmadı, çünkü sembolün gerçek maddesi rüya sahibinin içinde yazılıdır.

Eski üstatlar gerçekte ne yapardı

Soylar, sembol listeleri ayrışsa bile usulde birleşir. İkinci yüzyıldan kalan Oneirokritika'sı hayatta kalmış en eski meslek kılavuzu olan Artemidoros, her tabiri rüya sahibinin mesleğine, mevkiine ve âdetlerine göre ayırırdı — denizcinin rüyasını kutsayan deniz, çiftçininkini ağırlaştırır. Şark geleneği aynı içgüdüyü kurumlaştırdı: tabirci rüyandan önce seni sorar; çobanın gecesindeki yılan, saraylının gecesindeki yılan değildir — İbn Sîrîn'in usulü; Rüya Bir Mektuptur'da anlattık. Yirminci yüzyılda ise Carl Jung ilkeyi modern kulaklar için yeniden kurdu: sabit sembol cetvellerini reddetti ve hastalarından kendi çağrışımlarını istedi; rüya imgesinin çevresinde, imge rüya sahibinin hayatının içinden açılana dek dolandı. Üç kıta, yirmi yüzyıl, tek usul — önce bağlam, sonra sözlük.

Üç sembol, hakkıyla işlenmiş

Başlığımızdaki üçünü, çalışan bir tabircinin aldığı gibi al. Kuş: ortak katman eski ve geniştir — iki âlem arasında ulak, sendeki gidebilen parça; can kuşu. Ama işe yarayan madde seninkidir: ninen kanarya beslediyse, her rüya kuşu önce onun pencere pervazına konar ve bunu hiçbir sözlük bilmez. Merdiven: ortak katman basamak basamak çıkışı söyler, sabırla yapılan işi — dürüst bir gölge okumasıyla birlikte; çünkü merdiven aynı zamanda düşülen şeydir ve neye yaslandığı, ne kadar yüksek olduğundan önemlidir. Anahtar: giriş, bir sır, çoktan kesilmiş ve bekleyen bir çözüm — ama ustanın sorusunu sor: rüyada onu tutuyor muydun, buldun mu, kaybettin mi? Aynı nesne, fiile göre vaattir, keşiftir ya da yastır. Zanaat tek cümlede budur: isim ortaktır, fiil senindir.

Fihristi kurmak

Rüya alfaben, her fihristin kurulduğu gibi kurulur: örüntüler itiraf edene dek kayıt tutarak. Araçlar, bu kitaplıkta dönüp dolaşıp geldiğimiz araçlardır — uyanmanın dakikaları içinde, şimdiki zamanda, her dönemeçte duygusu işaretlenerek yazılmış rüya; Rüya Bir Mektuptur'da serdik. Ve ne pohpohlayan ne suçlayan sayfa; terbiyesini Mürekkep Şahittir'de anlattık. Sonra, ayda bir, kendi arşivinin okuması: hangi imgeler döndü? Hangi uyanıklık hallerinde? İlk seferinde hangi duyguyla, şimdi hangisiyle? Bunun altı ayı sana gerçekten nadir bir şey kazandırır — senin kuşunun, senin merdiveninin ve senin anahtarının, hiçbir basılı sözlüğün yalanlayamayacağı maddeler taşıdığı hususi bir lugat; çünkü delillerin hepsi sende.

Eski kitaplara yine de ne zaman bakmalı

Bunların hiçbiri klasik tabirnameleri emekliye ayırmaz; onları hak ettikleri yere indirir: ikinci görüş. Onlara kendi çağrışımların konuştuktan sonra danış — hekimin tahlili muayeneden sonra istemesi gibi. Gerçek armağanları genişliktir: senin tek hayatının henüz ihtiyaç duymadığı anlamları hatırlarlar ve bazen o tuhaf madde — eski kitaplardaki, söylenmemiş haber olarak kuş — hususi lugatının çevresinde dolandığı şeyi tam adıyla koyar. Sözlükle çağrışım anlaştığında okumaya güven. Çatıştıklarında ise soylar kimin kazanacağında sözbirliği içindedir: rüya sahibi. Eski tabirciler rüyandan önce mesleğini sorardı; en azı, aynı nezaketi kendine de göstermendir — ve o sessiz iç danışma, Sessiz Duyu'da izini sürdüğümüz melekenin ta kendisidir.